30/04/2024 Lezing door Prof. Chantal Mathieu
“Diabetes bij ouderen: niet zomaar type 2 diabetes.

Diabetes bij ouderen: niet zomaar type 2 diabetes!

Prof. Chantal Mathieu
Faculteit Geneeskunde, Eenheid Klinische en Experimentele Endocrinologie

Diabetes betekent dat er te veel glucose in je bloed aanwezig is, door een gebrek aan het hormoon insuline vanuit de pancreas of omdat de insuline niet goed werkt. Als diabetes niet wordt behandeld, kan dit langdurige complicaties veroorzaken zoals voetzweren, oogbeschadiging, chronische nieraandoeningen en hart- en vaatziekten. Een diabetisch dieet en lichaamsbeweging zijn belangrijke onderdelen van diabetesbehandeling, maar in een groot aantal gevallen is ook behandeling met geneesmiddelen vereist.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen drie types diabetes:
• Type 1-diabetes, veroorzaakt door een auto-immune vernietiging van de insulineproducerende bètacellen in de pancreas;
• Type 2-diabetes, veroorzaakt door een inefficiënt gebruik van insuline door het lichaam, voornamelijk veroorzaakt door een combinatie van overmatig lichaamsgewicht en onvoldoende lichaamsbeweging;
• Zwangerschapsdiabetes, voorkomend bij zwangere vrouwen zonder een voorgeschiedenis van diabetes.
In ons land hebben 500.000 mensen officieel een vorm van diabetes, en in werkelijkheid ligt dat aantal nog een pak hoger.

In de volksmond worden type 1-diabetes patiënten (10 procent van de patiënten) weleens als pechvogels neergezet, terwijl mensen met type 2-diabetes (90% van de patiënten) door een ongezonde levensstijl ‘zichzelf ziek maakten’. De realiteit is een pak genuanceerder.

Bij type 1-diabetes gaat het eigen afweersysteem de lichaamscellen die insuline aanmaken aanvallen, waardoor het hormoon totaal afwezig is. Daarom moeten deze patiënten zichzelf met een prik onder de huid insuline toedienen bij iedere hap waar suiker bij te pas komt.

Bij diabetes type 2 komen die insulineproducerende cellen eveneens onder druk te staan en maken ze onvoldoende insuline aan. Niet door het afweersysteem, maar door ¬externe uitdagingen als overgewicht, te rijke voeding of te weinig beweging. Hoewel er bij beide vormen een erfelijkheidsfactor aanwezig is, spelen ouderdom en een verhoogd gewicht hier een grotere rol.

Bij diabetes type 2 wordt in de eerste plaats gewerkt met beweging, een gezonder voedingspatroon en orale medicatie. Die pillen zijn erop gericht om de eigen insulineaanmaak te stimuleren of de werking van het hormoon te verbeteren. Indien deze combinatie niet efficiënt is, wordt overgegaan tot een insulinebehandeling.

Nog maar een handvol mensen in ons land gebruikt de klassieke insulinespuiten, want sinds eind de jaren 80 zijn er insulinepennen op de markt. En ook die worden steeds gebruiksvriendelijker.
De ene persoon heeft meer insuline nodig dan de andere, maar je bent er niet slechter aan toe als jij met een hogere dosis zit. Hoe goed jij je bloedsuikerspiegel weet te controleren, is het enige wat telt, niet de dosis die je spuit.